Alfred Angiolini

Międzynarodówka we Włoszech 1865-1874


Włoska Międzynarodówka w 1873 roku

Konferencja w Rimini i kongres w Saint-Imier posiadają epokowe znaczenie dla historii Międzynarodówki we Włoszech. Od tej pory nie istnieje już, w krajach romańskich przynajmniej, dawna Międzynarodówka marksowska. Zamiast niej występuje Międzynarodówka Bakunina, której celem jest akcja czynna i rewolucja. I podczas gdy w Niemczech i w Anglii po rozłamie Międzynarodówka zaczyna upadać i tracić wpływy, we Włoszech, przeciwnie, zaczyna wzrastać. Wszystkie prawie sekcje włoskie uznały się za rewolucyjne, nawet te, które przedtem były za taktyką pokojową i ewolucyjną. Od tej pory Międzynarodówka włoska oczekuje tylko hasła do czynnego wystąpienia.

Międzynarodówce zaszkodziła, zwłaszcza w niektórych dzielnicach Włoch, walka prowadzona przeciw Mazziniemu i partii republikańskiej. Atoli najpoważniejsi ludzie z obu partii, widząc smutne następstwa tej waśni, starali się uśmierzać namiętności, głosząc zasady wzajemnej tolerancji; o zgodzie jednak, o porozumieniu między obiema partiami mowy być nie mogło.

Międzynarodówka coraz bardziej rozwijała się we Włoszech, w znacznym stopniu kosztem mazzinistów. Liczba sekcji wzrastała; coraz częstszą i obfitszą stawała się korespondencja między sekcjami oraz z komisją federacyjną. Rząd i klasy panujące poczuły się zagrożone tym ruchem i jęły przedsiębrać środki zapobiegawcze.

Już poprzednio rząd francuski dnia 18 sierpnia 1871 roku przedstawił Zgromadzeniu Narodowemu projekt, na mocy którego miał podlegać karze każdy, komu by dowiedziono, że jest członkiem Międzynarodówki. Projekt ten został zatwierdzony w maju 1872 roku. Rząd włoski wstępował na tę samą drogę. Dnia 14 sierpnia 1871 r. została rozwiązana neapolitańska sekcja Międzynarodówki, ponieważ jak głosił dekret, "Międzynarodowe Stowarzyszenie Robotników swym programem i swą działalnością nieustannie uchybia podstawowym instytucjom i prawom narodu i zagraża publicznemu porządkowi, nad którym rząd zawsze powinien roztaczać opiekę". Sekcja jednak po niedługim czasie została zawiązana na nowo i przystąpiła do wydawania pisma pt. "La Campana" ("Dzwon"), pod redakcją Alberta Tucciego, przy współpracy Karola Cafiera i Tytusa Zanardellego. Rząd atoli nie ustępuje. W roku 1873 zostaje zamkniętych kilka sekcji i związków Międzynarodówki, między innymi sekcje we Florencji i w Rzymie. Aresztowano sześciu członków Międzynarodówki i wytoczono im proces. Proces ten nie doszedł jednak do skutku, ponieważ nastąpiła amnestia. Tymczasem zamiast pozamykanych sekcji powstawały nowe stowarzyszenia o podobnym lub nawet wyraźniej jeszcze zarysowanym charakterze.

W Bolonii założona została ogólnowłoska komisja korespondencyjna dla podtrzymywania stosunków z sekcjami i federacjami hiszpańskimi, amerykańskimi, francuskimi i jurajskimi, w myśl uchwał kongresu w Saint-Imier. Komisja ta zwołała drugi zjazd Międzynarodówki włoskiej na 15-18 marca 1873 r. do Mirandoli. Ten szczegół, że data zjazdu jest rocznicą Komuny Paryskiej, świadczy, jak ważne znaczenie dla Międzynarodówki posiadała Komuna.

Okólnik komisji, napisany przez Andrzeja Costę, opiewał:

"Kongres ten będzie szczególnie ważny ze względu na położenie Międzynarodówki we Włoszech. Wobec wejścia Międzynarodówki na nową drogę od czasu kongresu w Saint-Imier... trzeba, by sekcje włoskie spełniły swój obowiązek, aby raz jeszcze dały świadectwo prawdzie, słuszności i moralności rewolucyjnej, aby zadzierzgnęły jeszcze ściślejsze węzły solidarności z bratnimi federacjami, aby wreszcie wystąpiły w obronie swobodnego zrzeszania robotniczego, idącego pod hasłem kolektywizmu i anarchii".

Rząd w celu niedopuszczenia do zjazdu zamknął niespodziewanie w dniu 12 marca sekcję w Mirandoli, aresztował kilku członków Międzynarodówki oraz skonfiskował akta i materiały komisji przygotowawczej. Część delegatów aresztowano w drodze na zjazd. Niektórych innych, w tej liczbie Andrzeja Costę, schwytano i aresztowano w Bolonii, dokąd zamierzano przenieść kongres. Około sześćdziesięciu delegatów cudem prawie ocalało i zorganizowali oni w okolicach Bolonii coś w rodzaju zjazdu, którego protokoły zostały ogłoszone przez "Rewolucję Społeczną", pismo nielegalne.

Kongresowi przewodniczył wenecjanin Tytus Zanardelli, który w mowie inauguracyjnej dowodził konieczności założenia poważnego pisma naukowego dla propagowania zasad Międzynarodówki. Wieczorem 16 marca policja wtargnęła na zebranie kongresu. Aresztowano Cafiera, Malatestę i wielu innych. Jednocześnie dokonano aresztowań w Modenie, Parmie i Imoli i zamknięto sekcje Międzynarodówki w tych miejscowościach.

Poniżej cytujemy, według wzmiankowanego pisma, ważniejsze uchwały bolońskiego zjazdu:

IV. "Wysłuchawszy sprawozdania z kongresów w Hadze i w Saint-Imier oraz ze stosunków między federacją włoską a radą w Nowym Jorku, kongres oświadcza:
że londyńska Rada Generalna, chcąc przywłaszczyć sobie dyktaturę w międzynarodowej organizacji robotniczej i napotykając opór niektórych sekcji większych ośrodków, postanowiła zamachem stanu rozszerzyć nadaną sobie władzę; że ujawniona przez nią chęć narzucenia całemu stowarzyszeniu politycznemu i społecznemu programu opartego na komunizmie państwowo-centralistycznym jest dążnością reakcyjną; że postępowanie wyżej wymienionej rady, mianowicie podstępne wytworzenie sztucznej większości, oszczerstwa miotane przez rok cały na dwóch naszych towarzyszy (niniejszym wyrażamy tym towarzyszom szacunek i sympatię), utworzenie stronniczej komisji śledczej i wyrzucenie tych towarzyszy - nazwać należy podejściem i zdradą; że kongres obecny przyjmuje i potwierdza rezolucje kongresów w Rimini i w Saint-Imier; że tym samym Międzynarodówka włoska nie uznaje rezolucji kongresu w Hadze i odmawia radzie nowojorskiej jakiegokolwiek znaczenia w szeregach Międzynarodówki.[...]

VI. W sprawie zwykłego kongresu, ustanowionego przez statut naszego stowarzyszenia, kongres federalny włoski oświadcza:
że uznaje za konieczne, aby delegaci organizacji antyautorytarnych porozumieli się ze sobą w celu niedopuszczenia do intryg, jakie były na kongresie w Hadze, i aby opuścili gremialnie kongres, w razie gdyby bodaj jednemu z nich pod jakimkolwiek pozorem odmówiono prawa obradowania z głosem czynnym; że delegaci włoscy mogą brać udział w kongresie, bez uchybienia przedstawianej przez nich federacji, tylko w razie uchwalenia przez kongres następujących reform:
1) całkowitego przywrócenia dawnego tekstu programu Międzynarodówki, wraz z motywami;
2) uznania solidarności w walce ekonomicznej za jedyne ogniwo łączące członków Międzynarodówki; pozostawienie każdej federacji, sekcji, grupie lub jednostce prawa przyjęcia takiego programu politycznego, jaki uzna za najlepszy, tudzież organizowania się tajnego lub jawnego w celu urzeczywistnienia tego programu, z tym jedynie zastrzeżeniem, by program ów nie pozostawał w sprzeczności z naczelną dewizą naszego stowarzyszenia: zupełne wyzwolenie proletariatu winno być dziełem proletariuszy;
3) zniesienia wszelkiej władzy centralnej w łonie Międzynarodówki, czyli przekształcenia jej na swobodne zrzeszenie autonomicznych sekcji i federacji.

VII. W sprawie znaczenia, jakie posiadają uchwały kongresów, kongres włoski oświadcza, że uchwały te nie mogą stać się obowiązującymi same przez się bez pogwałcenia ogłoszonych zasad wolności i niezależności i dlatego wymagają potwierdzenia przez każdą federację i sekcję oddzielnie.

VIII. Kongres przedstawia sekcjom włoskim do przyjęcia, sekcjom zaś zagranicznym do rozważenia następujące wnioski, dotyczące propagandy i akcji rewolucyjnej:
Zważywszy, że wszelki idealizm polityczny i religijny praktycznie staje się zawsze narzędziem ucisku i przywilejów, że teoretycznie bóg jest absurdem, a praktycznie służył zawsze dla uświęcenia tyranii i wyzysku - kongres oświadcza, że stoi na gruncie ateizmu i materializmu.
Zważywszy, że wszelkie państwo, nawet najbardziej ludowe, oparte na jak najszerzej pojętym głosowaniu powszechnym, zawiera w sobie nazwę i fakt panowania, że następstwem jego jest zawsze niewola mas ludowych, podwładnych jakiejś panującej mniejszości, że pojęcia państwa, panowania, niewoli i nędzy ludu są nierozłączne; że jedynym systemem społecznym umożliwiającym wolność i dobrobyt mas ludowych jest ustrój oparty na federacyjnym połączeniu niezależnych stowarzyszeń i gmin, że wszelki rząd polityczny winien być zastąpiony przez samorząd mas robotniczych - kongres oświadcza, że stoi na gruncie federalizmiu i anarchii, i uznaje, że masy robotnicze nie powinny dłużej znosić władzy urzędowych przywódców, podających się za rewolucjonistów.[...]
X. W sprawie propagandy na wsi kongres oświadcza: że cel nasz jedyny, którym jest wyzwolenie proletariatu, nie może być osiągnięty inaczej, jak za pomocą zupełnego zbratania mas robotniczych w mieście i na wsi; że obowiązkiem robotników miejskich jest prowadzenie jak najżywszej propagandy po wsiach. Kongres spodziewa się, że propaganda ta będzie skuteczną, zważywszy, że w Lombardii i w prowincjach południowych 14 mln wieśniaków, odanych ma pastwę malarii i głodu, z upragnieniem, wygląda wyzwolenia".

Szósty kongres Międzynarodówki wyznaczony był na wrzesień i 1873 r. w Genewie. Istotnie przedstawiciele obu odłamów zjechali w Genewie, lecz obradowali osobno.

Marksiści zebrali się w kawiarni "Navigation" pod przewodnictwem Duparca i obradowali od 8 do 12 września. Z sekcji włoskich reprezentowane były jedynie sekcje z Aquila i z Lodi, ostatnia pod wpływem Bignamiego, który tam właśnie wydawał swe pismo "Plebe", o kierunku socjalistyczno-umiarkowanym. Został postawiony projekt pogodzenia się z anarchistami, lecz natychmiast go odrzucono. Orzeczono, że anarchiści są doktrynerami, że nie uznając pozornie władzy, pragną jej w istocie dla siebie, że wymarzona przez nich anarchia jest majakiem chorego umysłu.

Federacja jurajska w porozumieniu z belgijską i włoską zwołała kongres "antyautorytarny" na dzień 1 września w Genewie. Na porządku dziennym znajdowały się: ostateczne ukonstytuowanie zrzeszenia swobodnych federacji, rewizja ustawy stowarzyszenia, strajk generalny i powszechna organizacja oporu.

Zobaczmy teraz, jakie były poglądy sekcji włoskich na tę sprawę.

Z dziewiątego numeru "II Risveglio" ("Odrodzenie"), pisma wydawanego w Sienie, dowiadujemy się, że sekcje we Florencji, Cortonie i Pomarance powierzyły mandat Wiktorowi Cyrille, eks-pułkownikowi Komuny Paryskiej, i przy tej okazji oświadczyły, że uznają za niezbędną dla powodzenia przyszłych walk proletariackich solidarność i łączność swobodnych federacji, niezależnych jednak nawzajem od siebie w sprawach organizacyjno-taktycznych; uznały jednak za zbyteczne zmiany w ustawie, zagrażające stowarzyszeniu nowym rozłamem; uznały strajk powszechny tudzież powszechną organizację oporu za rzecz praktycznie niewykonalną. Natomiast doradzały odezwę do sekcji całego świata, aby się sposobiły do ostatecznej walki.

Kongres "przeciwników władzy" zebrał się 1 września 1873 roku w piwiarni Scheyssa. Przedstawicielami federacji włoskiej byli: Bert, Mattei, Cyrille i Costa. W prezydium zasiadali: Eccarius jako przedstawiciel delegacji angielskiej, Costa jako przedstawiciel delegacji włoskiej, Werryken - belgijskiej, Van del Abele - holenderskiej i Pindy - jurajskiej i francuskiej.

Andrzej Costa, zdając sprawę z położenia Międzynarodówki we Włoszech, mówił: :

"Dopiero odkąd Mazzini rzucił w swym Rzymie ludowym klątwę na robotników paryskich, którzy wzbudzili we Włoszech tyle podziwu dla swego męstwa, dopiero odkąd Mazzini zaczął zwalczać Międzynarodówkę, odtąd dopiero jęła ona puszczać korzenie na Półwyspie Apenińskim i robotnicy włoscy zamanifestowali swą sympatię dla ofiar Wersalu. W krótkim przeciągu czasu Międzynarodówka dokonała szybkich postępów. Wzrosła liczba sekcji i wzmógł się w nich nastrój rewolucyjny. Włoska Międzynarodówka od pierwszej chwila swego istnienia gotowa była wejść ma drogę walki środkami gwałtownymi i w tym celu uchwaliła w Rimini zerwanie stosunków z Radą Generalną w Londynie. We Włoszech Międzynarodówka posiada, prócz rządu i kleru, jeszcze dwóch innych wrogów: partię republikańską - gdyż wielu jeszcze łudzi się, że można za pomocą republiki socjalnej osiągnąć wyzwolenie proletariatu - i partię Garibaldiego, gdyż podtrzymuje nieporozumienie, dzięki któremu powaga pojedynczego człowieka jest przeciwstawiana sile stowarzyszenia, i ponieważ, nie posiadając określonego programu, bezwiednie prowadzi do dyktatury wojskowej".

Zakończył Costa twierdzeniem, że

"we Włoszech Międzynarodówka została odczuta jako zjednoczenie wszystkich sił rewolucyjnych dla bezpośredniej walki i dla poruszenia mas ludowych w celu obalenia wszystkich instytucji burżuazyjnych".

Słowa te są konsekwencją wyprowadzoną z zasad wygłoszonych przez kongres boloński w marcu tego samego roku i są niejako zarazem uzasadnieniem przedsięwziętej później próby powstańczej.

Spomiędzy uchwał zjazdu genewskiego zasługują na uwagę: uchwała o potrzebie statystyki pracy; uchwała wzywająca do tworzenia związków zawodowych w poszczególnych krajach i łączenia ich w związki międzynarodowe - federacje, obce wszelkiemu centralizmowi i uznające autonomię części składowych; częściowe zmiany w ustawie stowarzyszenia; zwołanie następnego kongresu na wrzesień 1874 r. w Brukseli.

Prócz tego kongres uchwalił zniesienie Rady Generalnej i uczynił Międzynarodówkę swobodnym zrzeszeniem, nie posiadającym naczelnej władzy kierowniczej.

"Federacje i sekcje - głosiła nowa ustawa - korzystają z zupełnej autonomii, mają więc prawo samoistnego organizowania się i prowadzenia swych spraw tudzież wyboru drogi, po której chcą zdążać do wyzwolenia proletariatu".

Początki organizacji robotniczych | Nurty we włoskim ruchu socjalistycznym
| Rozłam w Międzynarodówce a sekcje włoskie | Włoska Międzynarodówka w 1873 roku
| Próba powstańcza 1874 roku | Reakcja burżuazyjna



[strona główna] [biografia] [pisma] [opracowania] [ikonografia] [bibliografia] [odnośniki] [redakcja]
Strony Internetowe Trojka Design  © 2001-2013 rozbrat.org